Hoogveen in Twente

29 december 2020
Geschreven door Manon

De lucht is er koel, vochtig en nevelig, de grond zompig. Ja, er hangt een serene stilte. En op een doordeweekse dag kom je er geen mens tegen. En toch ben je geen moment alleen…

De grote drijvende veenkussens hebben iets mystieks. Net als de laaghangende nevel. Gesmokkeld wordt er al lang niet meer. De spanning zit hem in het geritsel tussen de struiken, het gesis achter stenen. De vraag is niet óf er slangen zitten maar of je ze spot. BANG? Hoeft niet. Flink stampen helpt. Net als de wetenschap dat de ringslang niets doet. En ook voor de gladde slang, die je op Twentse veengronden kunt tegenkomen, hoef je niet bang te zijn.

Ssst…

Resteert alleen de giftige adder. De kans dat die je pad kruist, is klein. Ze zijn namelijk best verlegen. Als je er al een ziet, ligt ie waarschijnlijk lekker lui te zonnen, vooral in het voorjaar. Zo laden ze na een lange winterslaap weer op. Pas als ze helemaal op temperatuur zijn, verdwijnen ze de struiken in, op zoek naar voedsel. Een zonnende adder in de zomer? Grote kans dat het een zwanger vrouwtje is. In de warmte groeien de eieren en de jonkies namelijk beter!

 

Van werkkamp…

Tot ver in de middeleeuwen waren de veengebieden desolaat gebied. Te nat. Geen doorkomen aan. Zelfs de doorgaans slimme Romeinen liepen er vast met hun karren. Vanaf de elfde eeuw verandert dat: mensen ontdekken dat gedroogd veen prima brandstof is. Een nieuw tijdperk breekt aan. Turfgravers in heel Nederland baggeren het veen uit het water en leggen het te drogen op het land. Op de van oudsher zo stille veengronden rondom Enschede wordt het in de 19 eeuw een drukte van belang. Tijdelijke veenhutten verrijzen. Karren, afgeladen met turf, komen en gaan om de textielfabrieken in Enschede te voorzien van brandstof.

… Naar resort

Inmiddels is het veen weer verstild en kun je er uren rondzwerven zonder een mens tegen te komen. Ook dieren tanken er graag bij. Kraanvogels bijvoorbeeld, tijdens hun lange tocht terug van Spanje naar Scandinavië. Vooral bij oostenwind rusten ze graag uit in Twente. Of ganzen en kleine zwanen voordat ze doorreizen naar het warme zuiden. En… het is de ultieme relaxplek voor levendbarende hagedissen. Die liggen ’s zomers onbeschaamd te zonnen op warme stenen. Wat ook rustgevend is? Een herder zien aankomen met zijn kudde. Kijk maar eens goed. Die heeft geen agenda of deadline voor vandaag. Zijn schapen ook niet. Zolang ze maar voor zonsondergang binnen te zijn!

 

Volop keuze..

Hoogveen is een superzeldzame grondsoort. Oost Twente is van nature relatief goed bedeeld. De gebieden zijn:

Witte Veen: Witte Veen was vroeger een geliefde grensovergang voor smokkelaars. Ook nu moet je voor de mooie rondwandeling even de grens over. Witteveenweg, Haaksbergen

Haaksbergerveen: Drassig hoogveen en uitgestrekte weidse heidevelden, afgewisseld door bosjes en graslanden. Hier is de schaapskudde van Haaksbergen te vinden. Niekerkerweg, Haaksbergen

Het Aamsveen: In het Aamsveen vind je naast afgegraven hoogveen ook natte broekbossen, heidevelden, veenputten en schraalgrasland. Aamsveenweg, Enschede

Het Zwillbrock: . Het bestaat uit bos-, veen- en moerasgebieden en is het overblijfsel van een voormalig veel uitgestrekter hoogveengebied, dat sinds 1985 beschermd natuurgebied is. Het gebied ligt aan de Duits-Nederlandse grens tussen Vreden (D)en Winterswijk (NL). Net geen Twente meer maar zeker de moeite waard om te bezoeken. Hier vind je jaarlijks in het broedseizoen een hele kolonie felroze flamingo’s op het flamingo eiland. Zwillbrock, Duitsland

Al deze natuurgebieden zijn onderdeel van het Europese netwerk van beschermde natuurgebieden Natura2000.

Lesje aardrijkskunde

Even opfrissen: de meeste van deze gebieden zijn tussen 10 – 5.000 jaar voor Christus gevormd en zijn uniek vanwege hun vrijwel ongeschonden overgang – oftewel laggzone – tussen het hoogveen en de beekdalen. Veen bestaat uit restjes dode planten die niet verteerd zijn omdat ze onder water staan en er geen lucht bij kan. Op die dode laag groeit weer een nieuwe laag planten. Die sterft ook weer af. Zo ontstaat veengrond. Laagje voor laagje. Je herkent het, anders dan klei of zand, aan het meeveren. Alsof je over een supersized matras loopt. Laagveen is ontstaan in grondwater en dus onder het grondwaterniveau. Hoogveen juist daarboven. Omdat regenwater op die plekken niet kon wegzakken. Hoogveen gebieden zijn in staat hoge hoeveelheden stikstof (bijna 80%) uit de lucht te halen. In het kader van de klimaatverandering is het dus heel belangrijk de hoogveengebieden te beschermen. Vernatting van deze gebieden kan o.a. hieraan bijdragen.

Tip: In het hoogseizoen (mei tot en met oktober) is er de mogelijkheid om een mee te lopen met de herder in Haaksbergen. 053 – 572 28 11 / www.vvvhaaksbergen.nl

Recente verhalen

Ieder seizoen de leukste inspiraties ontvangen?
X